Net Zero भनेको के हो?
Net Zero (शुद्ध शून्य उत्सर्जन)भन्नाले वातावरणमा हुनेहरितगृह ग्यासको उत्सर्जन र त्यसलाई वातावरणबाट हटाउने/अवशोषण गर्ने मात्रा बराबर हुने अवस्थाहो।
सरल भाषामा: जति हरितगृह ग्यास उत्सर्जन गरिन्छ, त्यति नै बराबर ग्यास वातावरणबाट हटाइएपछि बाँकी शुद्ध उत्सर्जन = ० हुनु नै Net Zero हो।
उदाहरण :
कुनै देशले एक वर्षमा 100 टन CO₂ उत्सर्जन गर्यो भने:
- वन संरक्षण/वृक्षरोपणबाट 40 टन
- Carbon capture बाट 30 टन
- अन्य प्राकृतिक वा प्राविधिक माध्यमबाट 30 टन
अवशोषण/हटाउन सफल भयो भने:
100 − 100 = 0 → Net Zero
Net Zero हासिल गर्ने प्रमुख उपाय
- नवीकरणीय ऊर्जा (सौर्य, जलविद्युत्, वायु ऊर्जा) को प्रयोग बढाउने।
- कोइला, पेट्रोलियम र ग्यासको प्रयोग घटाउने।
- विद्युतीय सवारीसाधनको प्रयोग बढाउने।
- उद्योगबाट हुने CO₂ उत्सर्जन घटाउने।
- वन संरक्षण तथा वृक्षरोपण गर्ने।
- Carbon Capture and Storage (CCS) प्रविधिको प्रयोग गर्ने।
- ऊर्जा दक्षता बढाउने।
- कृषि तथा फोहोर व्यवस्थापनबाट हुने मिथेन उत्सर्जन घटाउने।
Net Zero र Carbon Neutral एउटै हो?
पूर्ण रूपमा एउटै होइन।
- Carbon Neutral:मुख्यतः CO₂उत्सर्जनलाई बराबर मात्रामा offset गर्ने अवधारणा।
- Net Zero: सबै प्रमुख हरितगृह ग्यासहरूको शुद्ध उत्सर्जनलाई शून्यतर्फ लैजाने व्यापक अवधारणा हो।
नेपालको सन्दर्भ
नेपालले सन् 2045 सम्म Net Zero GHG Emissions हासिल गर्ने दीर्घकालीन लक्ष्य लिएको छ।